| 普通話 pŭtōnghuà | |
| Obszar | Chińska Republika Ludowa, Hongkong, Makau, Republika Chińska, Korea Północna, Korea Południowa, Wietnam, Singapur, Filipiny, Kambodża, Malezja i inne kraje |
| Liczba mówiących | około 900 mln [1] |
| Ranking | 1. |
| Klasyfikacja genetyczna | Chińsko-tybetańska |
| Pismo | pismo chińskie |
| Status oficjalny | |
| język urzędowy | Chińska Republika Ludowa, Republika Chińska, Singapur i jeden z urzędowych w ONZ |
| Regulowany przez | ? |
| Kody języka | |
| ISO 639-1 | zh |
| ISO 639-2 | chi |
| ISO 639-3 | cmn |
| W Wikipedii | |
| Zobacz też: język, języki świata |
|
 |
|
 |
|
Standardowy język mandaryński, nazywany często językiem mandaryńskim lub standardowym językiem chińskim jest oficjalnym standardem mówionego języka chińskiego, używanym jako język urzędowy w Chińskiej Republice Ludowej, Republice Chińskiej, jednym z czterech oficjalnych języków Singapuru, a także jednym z sześciu oficjalnych języków Organizacji Narodów Zjednoczonych. Faktycznie jest tylko jednym z języków mandaryńskich. Oparty jest, ale nie tożsamy, na dialekcie pekińskim. W poszczególnych państwach język ten nosi różne nazwy: w ChRL jest nazywany putonghua (chiń. trad. 普通話, uproszcz. 普通话, pinyin: pǔtōnghuà – "mowa powszechna"), na Tajwanie – guoyu (chin. trad. 國語, uproszcz. 国语, pinyin: guóyǔ – "język państwowy"), w Singapurze – huayu (chiń. trad. 華語, uproszcz. 华语, huáyǔ – "język chiński").
Standardowy język mandaryński wykształcił się w cesarskich Chinach jako lingua franca biurokracji. Stąd też pochodzi określenie "mandaryński", będące tłumaczeniem chińskiego terminu 官話 guānhuà – "mowa urzędników", czyli mandarynów, jak dawniej nazywano na Zachodzie urzędników chińskich (we współczesnej chińszczyźnie guanhua oznacza jednak zbiorczo wszystkie języki mandaryńskie, a nie język standardowy). W naturalny sposób dialekt stolicy – od czasów dynastii Ming był nią Pekin – był traktowany jako wzór do naśladowania, jednak do języka standardowego nie przeniknęły niektóre jego szczególne cechy (np. intensywna rotyzacja).
Spis treści |
edytuj Fonetyka
Oto tabela spółgłosek występujących w języku mandaryńskim
¹: Według niektórych lingwistów jest to dźwięczna spółgłoska szczelinowa ʐ
W języku mandaryńskim występują następujące samogłoski:
/a/ (z alofonem ɑ), /e/ (z alofonem ɛ), /o/ (z alofonem ɔ), /ə/ (z alofonem ɤ), /ɨ/ (z alofonami z̩ i ʐ̩), /i/, /u/ ( z alofonem ʊ) i /y/.
W języku mandaryńskim istnieją 4 tony:
- wysoki (陰平/阴平/yīnpíng) – kontur 55
- wznoszący (陽平/阳平/ yángpíng) – kontur 35
- opadająco-wznoszący (上聲/上声/ shǎngshēng) – kontur 21
- opadający (去聲/去声/ qùshēng) – kontur 51
edytuj Typologia
Klasyfikacja typologiczna standardowego języka mandaryńskiego jest problematyczna. Najczęściej zaliczany on jest do języków analitycznych (izolujących), ponieważ - podobnie jak w klasycznym języku chińskim o funkcji gramatycznej i składniowej danego wyrazu decyduje często jego pozycja w zdaniu oraz wyrazy pomocnicze, nie mające samodzielnego znaczenia (tzw. partykuły strukturalne). Z drugiej strony współczesny standardowy język mandaryński posiada już też pewne cechy języka aglutynacyjnego, m.in. funkcjonują w nim przyrostki, mogące - na równi z pozycją w zdaniu i wspomnianymi "pustymi" leksykalnie wyrazami - decydować o funkcji wyrazu.
edytuj Przykład budowy zdania
我的朋友们都要吃鸡蛋。
Wǒ de péngyǒumen dōu yào chī jīdàn.
Ja possessivus przyjaciel+l.mn. wszyscy chcieć jeść jajko (dosł. kura-jajko).
Wszyscy moi przyjaciele chcą zjeść (kurze) jajko.
W powyższym przykładzie partykuła 的 (de), oznaczająca przynależność, wraz z zaimkiem osobowym 我 (wǒ = "ja") tworzy znaczenie zaimka dzierżawczego "mój". Jest to konstrukcja typowa dla języków analitycznych.
Przyrostek 们 (men), oznaczający liczbę mnogą dołączony jest do rzeczownika 朋友 (péngyǒu = "przyjaciel"). Brak jest fleksji. Jest to konstrukcja typowa dla języków aglutynacyjnych.
edytuj Podstawowe zwroty
- Nǐ hǎo – Witaj
- Wǒ jiào [tu wstawić swoje imię] – Nazywam się [tu wstawić swoje imię]
- Nǐ jiào shénme míngzi? – Jak się nazywasz?
edytuj Zobacz też
edytuj Linki zewnętrzne
|
||||||||
Przypisy